Etik İlkeler ve Yayın Politikası
TARİHİN PEŞİNDE Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, yayıncılık faaliyetlerinin bilimsel dürüstlük, şeffaflık, tarafsızlık ve akademik sorumluluk ilkeleri doğrultusunda yürütülmesini esas alır. Yayın sürecine dâhil olan yazarlar, editörler, hakemler ve yayın kurulu üyelerinin, bilimsel yayın etiğine ilişkin ulusal ve uluslararası kabul görmüş ilkelere uygun hareket etmeleri beklenmektedir.
Yayın etiği ve bilimsel yayıncılık süreçlerinde Committee on Publication Ethics (COPE) (https://publicationethics.org/) tarafından belirlenen ölçütleri ve YÖK Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesinde (https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/Kurumsal/mevzuat/bilimsel-arastirma-ve-etik-yonetmeligi.aspx) belirlenen esasları dikkate alır. Bu doğrultuda; özgünlük, intihalin önlenmesi, uygun yazarlık, çıkar çatışmalarının beyan edilmesi, gizlilik, tarafsız hakemlik, araştırma ve yayın süreçlerinde dürüstlük ile olası etik ihlallerin ele alınması temel sorumluluk alanları olarak kabul edilmektedir.
TARİHİN PEŞİNDE Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi açık erişim yayın politikasını benimsemektedir. Dergide yayımlanan bilimsel çalışmalar, herhangi bir ücret veya abonelik gerektirmeksizin okuyucuların erişimine ücretsiz olarak sunulmaktadır.
Yazarların Sorumlulukları
TARİHİN PEŞİNDE Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi’ne çalışma gönderen yazarlar aşağıdaki ilke ve sorumlulukları kabul etmiş sayılır:
- Yazarlar gönderdikleri çalışmaların yayımlanması karşılığında dergiden telif ücreti talep etmezler.
- Yazarlar yalnızca özgün ve daha önce yayımlanmamış çalışmalarını göndermekle yükümlüdür. Aynı çalışma veya esas itibarıyla aynı içeriğe sahip çalışma eş zamanlı olarak başka bir dergiye gönderilemez.
- Yazarlar, çalışmalarında yararlandıkları tüm kaynakları eksiksiz ve doğru biçimde belirtmek; doğrudan veya dolaylı olarak yararlanılan kaynaklara uygun şekilde atıf yapmakla yükümlüdür.
- Yazarlar, hakem değerlendirme süreci başlamadan önce çalışmalarını geri çekme talebinde bulunabilirler. Geri çekme talebinin, çalışma için görevlendirilen editöre yazılı olarak iletilmesi gerekir. Geri çekme talebine ilişkin nihai karar Editör Kurulu tarafından verilir. Hakem değerlendirme süreci başlamış olan çalışmalar, Editör Kurulunun onayı olmaksızın geri çekilemez.
- Birden fazla yazarlı çalışmalarda, tüm yazarlar çalışmanın hazırlanması ve yayımlanması sürecinde potansiyel veya mevcut çıkar çatışmalarını beyan etmekle yükümlüdür. Yazarlar, varsa çıkar çatışmalarını editöre bildirmeyi kabul ederler.
- Yazarlar, editör, Editör Kurulu veya hakemler tarafından çalışmanın değerlendirilmesi ve doğrulanması amacıyla talep edilen belge, veri, araştırma materyali ve diğer bilgi ve belgeleri, etik ve hukuki sınırlar içerisinde, eksiksiz ve zamanında sunmakla yükümlüdür.
- Hakem değerlendirme süreci başlamış olan çalışmalarda, yazar sorumluluklarının değiştirilmesi; yazar eklenmesi, yazar çıkarılması veya yazar sırasının değiştirilmesi gibi taleplerde bulunulamaz. Zorunlu ve gerekçeli durumlarda bu tür değişiklik talepleri, tüm yazarların yazılı onayı ve Editör Kurulunun değerlendirmesiyle ele alınabilir.
- Yazarlar, gönderdikleri çalışmalarının bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygun olduğunu kabul ve taahhüt ederler. Çalışmalarda intihal, sahtecilik, çarpıtma, tekrar yayım (mükerrer yayın), dilimleme, haksız yazarlık ve diğer bilimsel etik ihlallerinin bulunmaması yazarların sorumluluğundadır.
ÜYZ Araçlarının Kullanımı
Üretken yapay zekâ (ÜYZ) araçları; dilbilgisi ve yazım denetimi, dil ve üslup düzenlemesi, çeviri ve benzeri yardımcı işlemlerde kullanılabilir. Bununla birlikte, bilimsel çalışmanın özgün akademik katkısının araştırmacıya ait olması esastır. Araştırma sorusu veya hipotezinin oluşturulması, özgün bilimsel argümanın geliştirilmesi, araştırma tasarımının oluşturulması, verilerin analizi, bulguların yorumlanması, sonuçların oluşturulması ve çalışmanın bilimsel katkısının belirlenmesi gibi araştırmacının özgün akademik ve bilişsel katkısını gerektiren süreçlerde ÜYZ’nin araştırmacının yerine geçecek şekilde kullanılması kabul edilmez.
ÜYZ araçlarının kullanılması, yazarın çalışmanın içeriğine ilişkin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Yazarlar, ÜYZ kullanılarak oluşturulan veya düzenlenen metin, veri, kaynak, görsel ve diğer içeriklerin doğruluğundan, özgünlüğünden ve etik ilkelere uygunluğundan bütünüyle sorumludur. Çalışmanın hazırlanması sırasında ÜYZ araçlarından, yalnızca dilbilgisi, yazım, çeviri veya benzeri yardımcı işlemlerin ötesinde yararlanılmışsa, kullanılan aracın adı ve kullanım amacı, çalışmanın uygun bir bölümünde açıkça belirtilmelidir. ÜYZ araçları yazar olarak gösterilemez. Bilimsel çalışmanın sorumluluğu her durumda çalışmanın yazarlarına aittir.
ÜYZ sistemlerinin yanlış, eksik, taraflı veya yanıltıcı bilgiler üretebildiği ve gerçekte bulunmayan kaynak, atıf veya bibliyografik bilgiler oluşturabildiği göz önünde bulundurulmalıdır. Bu nedenle yazarlar, ÜYZ tarafından üretilen veya önerilen her türlü bilgi, kaynak, atıf, veri ve diğer içeriği eleştirel biçimde değerlendirmek ve bağımsız olarak doğrulamakla yükümlüdür. ÜYZ çıktılarının doğruluğunun veya bilimsel geçerliliğinin doğrulanmadan kullanılması, ortaya çıkabilecek hatalardan yazarların sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. ÜYZ araçlarının kullanılması sonucunda ortaya çıkan intihal, uydurma veya hatalı kaynak, yanlış bilgi, çarpıtma ve diğer bilimsel araştırma ve yayın etiği ihlallerinden yazarlar sorumludur.
Editörlerin Sorumlulukları
- Editörler; dergiye gönderilen yazıların değerlendirme sürecini tarafsız bir şekilde yürütmek, hakem değerlendirme sürecini gizli tutmak, Yayın Kurulu ile değerlendirme ve yayın süreçleriyle ilgili bilgi paylaşımını COPE standartları çerçevesinde uygulamakla sorumludur.
- Editörler; dergiye yayımlanmak üzere gönderilen bir yazıya ilişkin mükerrer yayın, dilimleme, intihal, uydurma veri, çıkar çatışması ve haksız yazarlık şüphesi oluştuğunda, COPE tarafından belirlenen standartlara riayet eder.
- Dergiye gönderilen yazılar Turnitin veya iThenticate yazılımı kullanılarak taranır ve bu raporlar Editörler tarafından gözden geçirilir.
- Editörler, etik kurul izni gerektiren araştırmalar için etik kurul onayının olup olmadığını, bu durumun makalede belirtilmesi ve belgelendirilmesini sağlarlar.
- Editörler ve Alan Editörleri, makalelerle ilgili ilgili görüş bildirirken makalelerin alana katkısı, özgün değeri ve dergi amaç ve kapsamını göz önünde tutarlar.
- Editörler, Alan Editörleri ve Yayın Kurulu, etik ilkeler, değerlendirme süreci ve kör hakemlik gibi dergi politikalarının belirlenmesi ve uygulanmasını sağlar.
- Dergiye gönderilen ve araştırma ve yayın etiği ihlali tespit edilen yazılar Editörler tarafından reddedilir. İlgili yazıdaki araştırma ve yayın etiği ihlali yayım sonrasında tespit edilirse de yazı yayından kaldırılır.
- Editörler, hakemlerin, yazar(lar)ın, araştırmacı ve okuyucuların bilgi taleplerini karşılama hususunda gayret gösterir.
- Editörler, makale için hakem tespiti sürecinde makale konusunda çalışmalar yapmış hakemleri tercih eder.
- Editörler, hakem havuzunu olabildiğince geniş tutmaya ve sürekli güncellenemeye çalışır.
- Editörler, makalenin tarafsız bir şekilde ilmî değerlendirmesini sağlamak için hakemler ile yazar(lar) arasında çıkar çatışması-iş birliği olup olmadığını dikkate alır.
- Değerlendirme sürecinde editör hakemlere gözden geçirme için gönderilen makalelerin, yazarların özel mülkü olduğunu ve bunun imtiyazlı bir iletişim olduğunu açıkça belirtir.
- Editörler, yayın sürecinde Alan Editörler ve Yayın Kurulu ile belirli aralıklarla toplantılar yapar.
- Editörler, makalelerin fikrî mülkiyet haklarını korur ve ihlal durumunda derginin ve yazarların haklarını müdafaa eder.
- Editörler, makalelerin süreçlerini belirten bütün kayıtları, dergiyle ilgili yazışmaları elektronik veya basılı olarak saklarlar.
Hakemlerin Sorumlulukları
- Hakem, kendisine gönderilen yazıyı COPE tarafından belirlenen esasları dikkate alarak değerlendirir ve yazıyla ilgili görüşlerini içeren raporu, tanınan süre içerisinde Editör kuruluna iletir.
- Makale değerlendirme sürecinde; yazarların hakemleri, hakemlerin de yazarları tanımadığı iki taraflı kör hakemlik ilkesi uygulanır.
- Hakemler, araştırma, yazarlar ve/veya araştırmaya fon sağlayanlarla çıkar çatışması içinde olmamalıdır.
- Hakemler yazarlarla, yazarlar da hakemlerle hiçbir suretle iletişim kuramazlar. Makale değerlendirme formları hakem tarafından doldurulur ve metin üzerinde belirtilen notlar vs. Editörler aracılığıyla yazarlara iletilir. Bütün bu süreç titizlik ve gizlilikle yürütülür.
- Hakemler uzmanlık alanları ile ilgili makaleleri kabul etmelidirler.
- Hakemler, makale değerlendirmelerini akademik kurallar çerçevesinde yapıcı bir dille yapmalı, hakaret ve düşmanlık içeren yorumlardan kaçınmalıdır.
- Hakemler, değerlendirmelerini yalnızca çalışmanın bilimsel niteliği, yöntemi, özgünlüğü, literatüre katkısı ve akademik yeterliliği üzerinden yaparlar. Milliyet, etnik köken, cinsiyet, dini inanç, siyasi görüş, kurumsal aidiyet, kişisel ilişkiler veya ticari kaygılar gibi unsurların değerlendirmelerini etkilemesine izin vermezler.
- Hakemler, değerlendirdikleri çalışmanın yayımlanmamış bilgi, veri, yöntem, fikir veya bulgularını kendi araştırmaları ya da başka kişilerin çalışmaları için kullanamazlar. Hakemlik sürecinde elde edilen bilgiler yalnızca değerlendirme amacıyla kullanılabilir.
- Hakemler, değerlendirmeyi kabul ettikleri takdirde raporlarını derginin belirlediği süre içerisinde tamamlamaya özen gösterirler. Belirlenen süre içerisinde değerlendirme yapamayacaklarını öngördüklerinde, durumu mümkün olan en kısa sürede editöre bildirirler.
Değerlendirme Süreci
- Dergiye gönderilen makale, dergi editörü ve alan editörleri tarafından bilimsel yeterliliğinin denetlenmesi amacıyla kör hakem ilkesi çerçevesinde iki hakeme gönderilir. Hakemlere makaleyi değerlendirmeleri için bir ay süre verilir. Makale, değerlendirme sonucunda iki hakemden gelecek olumlu raporlar doğrultusunda dergi yönetimi tarafından uygun görülen bir sayıda yayımlanır. Hakemlerden birinin olumlu diğerinin olumsuz olması durumunda makale üçüncü bir hakeme gönderilir ve üçüncü hakemin raporu doğrultusunda yayımlanıp yayımlanmayacağına karar verilir. Raporların olumsuz olması nedeniyle makalenin yayımlanmaması durumunda yazar, herhangi bir hak talebinde bulunamaz. Hakemler tarafından makalenin olumlu görülmesi ancak düzeltme talep edilmesi durumunda en fazla iki hafta içerisinde yazar gerekli düzeltmeleri yapmalıdır. Hakem raporları olumlu sonuçlanan ve yayımlanmasına karar verilen makalenin yayım süreci bir yılı bulabilmektedir.
- Dergiye gönderilen makaleler Turnitin veya iThenticate yazılımı kullanılarak taranmaktadır. Benzerlik raporu kaynakça hariç alıntılar dâhil %20’nin üzerinde olan makaleler değerlendirmeye alınmayacaktır.
Etik İlkelere Uymayan Durumun Editöre Bildirilmesi
TARİHİN PEŞİNDE–Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi’nde editörler, hakemler ve yazarlarla ilgili etik ilkelere uymayan bir davranış ya da yayımlanmış bir makalede etik olmayan bir durumla karşılaşılması hâlinde info@tarihinpesinde.com adresine ileti yoluyla bildirilmesi gerekir.